Yapılan araştırmalarda Yaylakent yerleşimi tarihi hakkında yazılı kaynağa ulaşılamamıştır. Ancak Yaylakent yerleşmesinin tarihinin oldukça eski zamanlara dayandığı yerel halkla yapılan görüşmelerden öğrenilmiştir. Arazi çalışmaları sırasında edinilen bilgilere göre;

Eski adı Bastak olan Yaylakent Beldesi’nin yaklaşık 3000 yıllık tarihi vardır. Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden edinilen Amasya’daki İkinci Bayazıt Vakfı’na ait 901 tarihli Arapça vakfiyenin tercümesine göre Basdak köyü (Yaylakent), 1495 yılında Sultan II. Bayezit Han Vakfı’na gelir olması için Sultan tarafından vakfedilmiştir. Bunun dışında yerleşim tarihi ile ilgili herhangi yazılı bir belgeye ulaşılamamıştır.

Söz konusu yerleşim 1962 yılında kasaba idari statüsüne alınmış olup, Yaylakent Belediyesi kurulmuştur. Tarihi çok eski dönemlere dayanan Yaylakent yerleşimi Osmanlı’nın fetret devrinde yerleştiği bir bölgedir. Çelebi Mehmet Fetret devrinde Yaylakent ve etrafındaki köyleri kapsayan alanda yaşamıştır. Yaylakent tarihte hiç işgale uğramamış ancak Kurtuluş Savaşında birçok insanını kaybetmiştir. Burada yaşayanların tamamı Türk, Sunni Müslümandır.

İlk yerleşim yeri Büyük camii etrafı olup, zamanla yağ lekesi şeklinde gelişmiştir. Günümüzde ise yerleşim kuzey-güney aksında doğrusal bir gelişim eğilimi göstermektedir. İnceleme alanı ve yakın çevresinde çeşitli özellik ve büyüklükte höyükler bulunmaktadır.